friedrich schiller - don carlos (1787)

'[…] Hoewel Don Carlos bekend staat als één van de hoogtepunten in de toneelliteratuur weten slechts weinigen dat het toneelstuk niet bestaat. Schiller heeft het n.l. nooit voor toneel geschreven en zich dus niets aangetrokken van bepaalde dramaturgische wetten (voor zover die bestaan). Alleen al door z'n omvang is het stuk onspeelbaar. De boekversie die in 1789 wordt uitgebracht bevat 5368 verzen. Tellen we daar de eerder geplubiceerde verzen in het literaire tijdschrift Thalia bij dan komen we op het niet onaanzienlijke aantal van 7527 verzen. Maar ondanks het feit dat Don Carlos geschreven is als leesdrama, wordt het stuk nog steeds regelmatig gespeeld, wat rigoreuze kappen tot gevolg heeft. Een veel gemaakte fout is dat men alle highlights eruit licht en achter elkaar plakt met het bekende, soms virtuoze, klassieke theater als resultaat. Maar waar het allemaal over mag gaan, blijft duister. Men roept iets over ideeëntheater, grote thema's als vrijheid en humanisme en het publiek vergaapt zich aan mooi sprekende popen.

Nu is Schiller zelf ook onduidelijk. In de vier jaar, die hij nodig heeft om het stuk te schrijven, verandert zijn interesse in de materie. Het lijkt wel of hij een beetje geschrokken is van zijn al te directe manier van schrijven. De eerste opzet, weergeven in het Bauerbacher Plan [= eerste ontwerp] en in de Thalia versie, om een familiedrama te schrijven, waarin het vader-zoon-conflict centraal staat en het daarmee in verband staande verlangen van de zoon zijn moeder te bezitten, verlaat hij halverwege het stuk. Zijn aandacht gaat zich dan richten op Carlos' jeugdvriend Posa, die de drager wordt van zijn ideeëndrama. Het gaat niet meer over de dweperige jongeling die de waanzin wordt ingedreven door een hem omringende ijzige wereld. Het drama neemt een vlucht naar hogere sferen. […]'

uit: Don Carlos vertaling Gerrit Komrij - inleiding Ronald Klamer

uitgave Publiekstheater, seizoen 1981-82

friedrich schiller (1759-1805)

anton tsjechov (1860-1904)

anton chekhov (1860-1904)

Born in the old Black Sea port of Taganrog on January 17 (old calendar) or January 29 (new calendar), 1860. His grandfather had been a serf; his father married a merchant's daughter and settled in Taganrog, where, during Anton's boyhood, he carried on a small and unsuccessful trade in provisions. The young Anton was soon impressed into the services of the large, poverty-stricken family, and he spoke regretfully in after years of his hard-worked childhood. But he was obedient and good-natured, and worked cheerfully in his father's shop, closely observing the idlers that assembled there, and gathering the drollest stories, which he would afterward whisper in class to his laughing schoolfellows. Many were the punishments which he incurred by this habit, which was incorrigible.

lees verder

anton chekhov (1860-1904)

THE most important dramatist which Russia has so far produced is Anton Chekhov (1860-1904), a physician of Moscow who left, besides many fine short stories, a few dramas which are strikingly original. Chekhov combined a naturalistic method with a philosophic mind and a humanitarian gentleness of temper. At least four of his plays -- The Sea Gull, The Cherry Orchard, Uncle Vanya, and The Three Sisters -- have become widely known throughout the world, particularly through the interpretation of the Moscow Art Theater players. The Cherry Orchard is perhaps most typical both of the author's method and of his success in creating "atmosphere." The surviving members of an ancient land-holding family come back from Paris to find that their country place is about to be sold at auction for debts. A family frient and former peasant, now a prosperous merchant, suggests that they cut down the cherry orchard and built little cottages which they can rent out and thus pay off their debt; but family pride and a general spirit of procrastination will not permit them to consent to such a solution. In their natures, sorrow over trouble and levity over responsibilities are inextricably mixed. They can take nothing seriously. They argue and talk it all over in their own charming fashion until finally the house is sold over their heads and the sound of the axe is heard in the beloved orchard. When they leave, with characteristic absent-mindedness they accidentally lock the faithful old servant, Firs, in the empty and abandoned house. That is all: there is no struggle, nothing that could technically be called a plot; yet on the stage the representation is full of suspense and pathos. The author's conception is intense, though detached. There is no hint of social "problems" or blame for anybody or any party -- only a tender, acute delineation of weak, delightful people. Among the naturalists of the theater, Chekhov and Synge alone have been able to achieve the classic tragic note. Their scenes rise out of human experiences, wherein love and tenderness and family relationships have had their due meed. Especially with Chekhov does one feel the presence of an understanding heart; nothing escapes his observation, yet all is rendered with sympathy and pity.

lees verder

afstanden en muntsoorten

1 verst = 3600 feet = 2/3 mile (almost) [= 1066,78 meter

1 inch = 1/12 voet = 2 1/2 centimeter]

1 arshin = 28 inches

[1 arsjin = 0,7112 meter]

1 dessiatin = 2.7 acres

1 copeck = 1/4 d

1 rouble = 100 copecks = 2s. 1d

bron

de bruiloft & langs de grote weg - tsjechov

De bruiloft (1889) "Je kunt beter gaan dansen in plaats van mij lastig te vallen met al dat gepraat." Geen pril geluk op dit bruiloftsfeest. De vader van de bruid is gevallen voor een Griekse banketbakker, de bruidegom aast op een grotere bruidsschat en er moet voortdurend gedanst worden. Op het laatste moment is er een generaal opgetrommeld om het feest wat cachet te geven. Hij blijkt een hardhorende luitenant-ter-zee in ruste die moeilijk tot zwijgen te brengen is.

Langs de grote weg (1884) "Geen huwelijk zonder stank, geen kroeg zonder drank." Onheilspellend en smerig, oordeelde de Russische censor en wilde het stuk niet vrijgeven voor opvoering. In Tsjechovs eersteling broeit inderdaad van alles. In een herberg trachten zwervers en pelgrims met drank de eenzaamheid van de nacht te verjagen. De tragische liefdesgeschiedenis van een aan lager wal geraakte landeigenaar brengt de gemoederen in beweging en uiteindelijk loopt het volledig uit de hand.

bron 't barre land

over de kersentuin van discordia, 't barre land en de roovers

Dwars tegen de huidige tijdsgeest van bezuinigingen en cultureel-maatschappelijke verschraling in, komen Maatschappij Discordia en ’t Barre Land tot een prachtige en duurzame samenwerking: de Belgisch-Nederlandse Repertoirevereniging de Vere. De repertoirevereniging zal aankomende jaren iedere maand een stuk spelen uit het rijke repertoire die de gezelschappen in het verleden speelden. De voorstellingen worden gespeeld met hier en daar aangepaste cast, maar het concept blijft gelijk aan de eerdere opvoering. Per voorstelling zullen mogelijk andere samenwerkingen worden aangegaan met Nederlandse en Vlaamse theatermakers en gezelschappen. De Vere zal de komende jaren 33 voorstellingen produceren. De eerste voorstelling in deze reeks is Anton Tsjechovs ‘De Kersentuin’, die sinds 1996 wordt opgevoerd door Maatschappij Discordia.

lees verder

the cherry orchard - anton chekov

simon van den berg over de kersentuin (tsjechov)

Simon van den Berg schreef voor de TM van maart een verslag van de eerste voorstellingen van De kersentuin in de nieuwe Veere-bezetting.

Een vrijdag in december. Het westen van Nederland is krakend en bibberend tot stilstand gekomen. Bevriezingen, gladheid en sneeuw leiden tot een verkeersinfarct en in Groningen dicussieert een groep toneelspelers verhit over de komende avond. Ze zitten bij elkaar in de huiskamer van een eenvoudig, maar artistiek ingericht hostel. Twee van hen, Jorn Heijdenrijk van Discordia en Czeslaw de Wijs van ’t Barre Land, hebben gekookt, pasta met uitgebreide salades.

Onderwerp van discussie is: afgelasten of niet. Eén van de spelers van de voorstelling van vanavond is er nog niet. Sara de Bosschere moet uit Antwerpen komen, maar zit in een taxi vast tussen Rotterdam en Utrecht, inmiddels al zo’n drie uur. Lege batterijen bemoeilijken het telefoonverkeer. Als ze in Utrecht een trein kan nemen, is ze dan nog op tijd om te spelen? Wagen ze het daarop? Moeten ze misschien een uur later op? Kun je wel direct vanuit de trein zo het toneel op? Of kunnen ze misschien een andere voorstelling uit de kast trekken? Of moeten ze annuleren en de toeschouwers die gereserveerd hebben gaan bellen?

lees verder